Overprikkeling en acceptatie: wat je adem je laat zien
- André Gerardus Zwanenburg
- 21 feb 2025
- 5 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 8 uur geleden
Soms is het niet de drukte zelf die je uit balans brengt.
Niet het geluid.
Niet de ruimte.
Niet eens de situatie op zich.
Soms is het iets in jou dat al langer op scherp staat — en dat door één kleine prikkel ineens voelbaar wordt.
Een blik.
Een stem.
Een volle supermarkt.
Een vraag op het verkeerde moment.
En voor je het weet trekt er iets samen in je lichaam. Je adem wordt hoger. Je schouders spannen zich aan. Je aandacht schiet naar buiten, alsof je systeem meteen moet inschatten: kan ik dit dragen?
Overprikkeling voelt dan vaak alsof de wereld te veel is.
Maar meestal is het niet alleen de wereld die binnenkomt.
Het is ook wat jouw systeem al die tijd al aan het dragen was.
Wanneer overprikkeling meer zegt dan je denkt
Veel mensen ervaren overprikkeling als iets wat hen overvalt. Alsof het plotseling gebeurt.
Maar meestal begint het eerder.
In kleine signalen die je gemakkelijk voorbijloopt.
Een adem die minder diep zakt.
Minder ruimte voelen in contact.
Sneller geïrriteerd raken.
Jezelf nét iets meer aanspannen dan nodig is.
Overprikkeling is dan niet alleen een reactie op wat er nu gebeurt. Het is vaak het moment waarop je lichaam laat merken dat het al langer te veel vasthoudt.
Misschien herken je dat.
Dat je pas merkt hoe vol je zit wanneer het eindelijk stil wordt.
Of dat je jezelf afvraagt waarom iets kleins je zo raakt, terwijl er vanbinnen eigenlijk al veel meer gaande was.
Wie daar dieper in wil duiken, kan ook dit artikel lezen over hoe overprikkeling werkt in je lichaam en zenuwstelsel
Hier willen we een andere laag aanraken.
Niet alleen begrijpen wat overprikkeling is, maar voelen wat er gebeurt wanneer je er niet meteen van weg hoeft.
De adem verraadt vaak als eerste wat er in je leeft
Nog voordat je woorden hebt voor wat er gebeurt, heeft je adem vaak al iets laten zien.
Ze versnelt.
Wordt oppervlakkiger.
Trekt omhoog.
Of lijkt bijna even stil te vallen.
Niet omdat je iets verkeerd doet.
Maar omdat je lichaam zich aanpast aan wat het waarneemt.
Dat maakt de adem zo eerlijk.
Je adem laat niet zien hoe je wilt overkomen.
Ze laat zien hoe het werkelijk met je is.
Juist bij overprikkeling wordt dat zichtbaar. Niet als techniek, maar als spiegel. Ze toont waar je spanning vasthoudt, waar je jezelf inhoudt, waar je systeem zichzelf kleiner of strakker maakt om het nog even vol te houden.
En dat is waardevolle informatie.
Niet om meteen iets te veranderen.
Wel om op te merken: hier gebeurt iets in mij.
Acceptatie is niet hetzelfde als berusten
Het woord acceptatie wordt vaak snel verkeerd begrepen.
Alsof je alles maar moet laten gebeuren.
Alsof je geen grens meer hoeft te voelen.
Alsof je je overprikkeling gewoon moet accepteren omdat het nu eenmaal bij je hoort.
Maar dat is niet waar deze beweging over gaat.
Acceptatie is geen opgeven.
Acceptatie is ook geen passiviteit.
Acceptatie begint op het moment dat je stopt met vechten tegen wat er al in je gebeurt.
Dus niet:
ik mag dit niet voelen
of
ik moet hier meteen vanaf
Maar eerder:
dit is wat er nu in mij gebeurt
Dat klinkt klein, maar voor veel mensen is het een enorme verschuiving.
Want zolang je overprikkeling alleen probeert weg te duwen, blijft je systeem vaak nog harder werken. Er ontstaat verzet boven op de spanning die er al was.
Juist toestemming kan dan iets openen.
Niet alles lost meteen op.
Maar er komt vaak wel iets van ruimte terug.
Blijven bij wat je voelt verandert je relatie met prikkels
Wanneer je overprikkeld raakt, is de automatische neiging vaak om weg te willen.
Uit de situatie.
Uit het gevoel.
Uit je lichaam.
Soms is weggaan ook precies wat klopt. Maar soms zit de werkelijke beweging ergens anders: niet in vluchten, maar in aanwezig blijven bij wat er op dat moment in jou gebeurt.
Dat vraagt niet dat je alles aankunt.
Wel dat je iets durft op te merken zonder het meteen te corrigeren.
Misschien merk je dat je kaak zich aanspant.
Dat je borst minder ruimte voelt.
Dat je buik zich terugtrekt.
Dat je adem je vertelt dat er meer alertheid is dan je dacht.
En misschien hoef je daar dan niet meteen iets van te maken.
Alleen even aanwezig zijn.
Ademen.
Niet oplossen.
Niet analyseren.
Niet verdwijnen.
Soms is dat al een heel andere ervaring dan je systeem gewend is.
Overprikkeling als ingang, niet alleen als last
Overprikkeling voelt zelden fijn.
Laten we daar helder over zijn.
Maar juist daarom kan het een belangrijke ingang worden.
Niet omdat je er iets moois van moet maken.
Wel omdat het zichtbaar maakt waar je systeem geen ruimte meer ervaart. Waar je misschien te lang bent doorgegaan. Waar je te veel hebt opgevangen. Waar iets in jou niet langer overgeslagen wil worden.
Dat is ook waarom overprikkeling niet alleen over prikkels gaat. Het raakt vaak aan grenzen, aan contact, aan spanning die zich al langer opbouwt en aan de vraag hoeveel jij eigenlijk draagt zonder het echt te merken.
Soms laat overprikkeling je niet zien dat je zwak bent.
Maar dat je lichaam eerlijker is dan je hoofd.
Een kleine adempauze
Neem een moment waarop je niets hoeft te veranderen.
Voel alleen even hoe je adem nu beweegt.
Zonder haar dieper te maken.
Zonder haar te sturen.
Waar zit ze?
Hoog in je borst?
Klein en voorzichtig?
Vast ergens halverwege?
En vraag jezelf dan rustig af:
Wat probeert mijn lichaam mij nu al te laten merken?
Meer hoeft het niet te zijn.
Zacht, eerlijk, zonder haast
Misschien is dat de werkelijke beweging bij overprikkeling.
Niet harder je best doen om rustiger te worden.
Niet jezelf verwijten dat je te veel voelt.
Niet meteen zoeken naar controle.
Maar iets zachter worden in hoe je kijkt.
Eerlijker in wat je lichaam allang aangeeft.
En bereid om even te blijven bij wat zich in jou afspeelt.
Je adem kan je daar steeds opnieuw naar terugbrengen.
Niet als truc.
Niet als prestatie.
Maar als herinnering dat je niet weg hoeft van jezelf op het moment dat het veel is.
Soms begint acceptatie precies daar:
wanneer je merkt dat je mag voelen wat er is, zonder jezelf meteen te verlaten.
Met zachtheid en ruimte,
Sabina & André — dat je mag ademen in wat er nú is, precies zoals het is.
Opmerkingen