Bewust leven in ritme
Identiteit: jezelf zijn voorbij rollen en verwachtingen
Wie ben je als je even niets hoeft te zijn?
Je bent ouder, partner, ondernemer, vriend(in), collega.
Je hebt rollen, verantwoordelijkheden en verwachtingen.
Maar wie ben je daaronder?
Identiteit gaat niet alleen over wie je denkt dat je bent.
Het gaat ook over wat er van je is geworden.
De sterke.
De verantwoordelijke.
De rustige.
Degene die altijd klaarstaat.
Degene die zich aanpast.
Degene die vooral niet lastig wil zijn.
Veel van die kanten van jezelf zijn ergens begonnen. Vaak hadden ze een reden. Ze hielpen je om erbij te horen, jezelf te beschermen of grip te houden.
Maar soms blijf je een rol spelen terwijl je hem allang niet meer nodig hebt.
Dan kun je jezelf onderweg een beetje kwijtraken.
Niet omdat je niet weet wie je bent.
Maar omdat je zo gewend bent geraakt aan wie je moest zijn.
Wat is identiteit?
Identiteit gaat over de manier waarop je jezelf ziet en ervaart.
Wie je denkt dat je bent.
Wat je belangrijk vindt.
Welke overtuigingen bij je horen.
Welke rollen je hebt.
Hoe je jezelf verhoudt tot andere mensen en tot het leven.
Maar identiteit is niet hetzelfde als je zelfbeeld.
Je kunt bijvoorbeeld denken:
Ik ben nu eenmaal iemand die voor anderen zorgt.
Misschien klopt dat.
Maar wat gebeurt er als je jezelf daardoor steeds op de laatste plaats zet?
Of:
Ik ben niet iemand die snel boos wordt.
Misschien ook waar.
Maar misschien merk je ondertussen wel dat je kaak gespannen is en dat je ’s avonds uitgeput op de bank zit.
Soms vertelt je verhaal over jezelf iets anders dan wat er werkelijk in je gebeurt.
Daar wordt identiteit interessant.
Niet als vraagstuk dat je moet oplossen, maar als iets waar je steeds opnieuw naar kunt kijken.
Jezelf kwijtraken gebeurt meestal ongemerkt
Je wordt niet op een ochtend wakker en denkt:
Vandaag ga ik mezelf verliezen.
Het gaat meestal veel geleidelijker.
Je leert wat werkt.
Misschien merk je als kind dat het helpt om lief te zijn. Of stil. Of flink.
Misschien leer je dat je beter geen problemen kunt veroorzaken. Misschien krijg je waardering wanneer je verantwoordelijkheid neemt.
Zo kunnen patronen ontstaan die later heel vanzelfsprekend voelen.
Dus dat doe je.
Je wordt degene die helpt.
Die luistert.
Die doorgaat.
Die de boel bij elkaar houdt.
En vaak gaat dat jarenlang prima.
Tot je op een gegeven moment merkt dat je eigenlijk niet meer zo goed weet wat jij zelf wilt.
Niet omdat je geen mening hebt.
Je bent hem alleen steeds ergens tussendoor gaan parkeren.
Je kunt heel goed weten wat een ander nodig heeft
Misschien herken je dit.
Iemand komt bij je met een probleem en je weet vrijwel meteen wat er nodig is.
Een luisterend oor.
Een oplossing.
Even rust.
Een arm om iemand heen.
Maar wanneer iemand aan jou vraagt:
“En wat heb jij nodig?”
blijft het even stil.
Of je antwoord komt meteen:
“Het gaat wel.”
Dat kan een gewoonte zijn geworden.
Niet eens bewust.
Je hebt misschien zo vaak afgestemd op anderen dat je eigen signalen minder makkelijk binnenkomen.
Dat zie je niet alleen in wat je zegt.
Je lichaam doet vaak al mee voordat je er woorden aan geeft.
Je adem wordt korter.
Je schouders trekken omhoog.
Je voelt druk op je borst.
Je buik trekt samen.
En toch zeg je:
“Is goed.”
Dat is een interessant moment om niet meteen overheen te stappen.
Tussen aanpassen en jezelf blijven het moment waarop je voelt dat iets niet meer klopt.
Rollen kunnen je helpen én beperken
Een rol is op zichzelf helemaal niet verkeerd.
We zijn allemaal verschillende dingen voor verschillende mensen.
Je bent niet dezelfde persoon bij je kind als bij een goede vriend. Niet dezelfde als op je werk of wanneer je alleen thuis bent.
Het wordt lastiger wanneer een rol zo vanzelfsprekend wordt dat je denkt dat je die rol bent.
De sterke kan dan geen steun meer vragen.
De helper kan moeilijk ontvangen.
De rustige kan geen boosheid meer toelaten.
De verantwoordelijke kan nauwelijks iets uit handen geven.
De pleaser voelt pas achteraf dat iets eigenlijk te veel was.
Vaak zijn dit geen eigenschappen die zomaar uit de lucht zijn komen vallen.
Er zit geschiedenis achter.
En meestal heeft die geschiedenis je ergens ook mee geholpen.
Daarom hoeft een oude rol niet weg.
Je mag eerst eens kijken:
Wanneer neem ik deze rol over?
En:
Wat gebeurt er als ik hem even niet hoef te spelen?
Identiteit en zelfbeeld zijn niet hetzelfde
Je zelfbeeld is het verhaal dat je over jezelf hebt.
Ik ben onzeker.
Ik ben sterk.
Ik ben chaotisch.
Ik ben gevoelig.
Ik ben iemand die altijd doorgaat.
Maar verhalen kunnen veranderen.
Misschien dacht je vroeger dat je verlegen was en merk je nu dat je vooral voorzichtig was met wie je toeliet.
Misschien dacht je dat je heel zelfstandig was, terwijl je eigenlijk had geleerd dat je beter niemand nodig kon hebben.
Misschien zie je jezelf als iemand die snel opgeeft, terwijl je lichaam al veel langer aangeeft dat je te ver over je grens bent gegaan.
Dat betekent niet dat je jezelf al die tijd verkeerd hebt gezien.
Het betekent dat er meer te ontdekken valt dan het beeld dat je van jezelf hebt gemaakt.
Waar merk je identiteit?
Identiteit speelt niet alleen in je hoofd.
Je merkt haar in hoe je met jezelf omgaat,
in relaties en in de manier waarop je je leven inricht.
In jezelf
Je kunt jezelf bijvoorbeeld afvragen:
Wat vind ik eigenlijk belangrijk?
Waar krijg ik ruimte van?
Waar loop ik steeds op leeg?
Wat wil ik wanneer niemand iets van mij nodig heeft?
Soms komt daar snel een antwoord op.
Soms helemaal niet.
Ook dat zegt iets.
Misschien ben je het zo gewend geraakt om door te gaan dat stilstaan eerst ongemakkelijk voelt.
Het gaat uiteindelijk ook om het contact met jezelf.
In relatie
Juist bij mensen die belangrijk voor je zijn, kan het lastig zijn om jezelf niet kwijt te raken.
Je wilt de ander niet teleurstellen.
Je wilt geen ruzie.
Je wilt dat het gezellig blijft.
Dus slik je iets in.
Je zegt niets.
Je past je aan.
En later vraag je je af waarom je zo kortaf bent.
Het kan helpen om niet alleen naar de ander te kijken.
Maar ook naar jezelf.
Wat gebeurde er met mij toen ik hier ja tegen zei?
In je dagelijks leven
Ook je agenda vertelt iets.
Waar gaat je tijd naartoe?
Waar zeg je steeds ja tegen?
Wanneer rust je?
Waar maak je ruimte voor wat jij belangrijk vindt?
Je kunt veel weten over jezelf en toch een leven leiden dat daar nauwelijks meer bij aansluit.
Dan ontstaat er vaak een vreemd soort vermoeidheid.
Niet alleen omdat je veel doet.
Maar omdat je jezelf er ergens niet meer in tegenkomt.
Wanneer deze lagen samenwerken,
ontstaat vrijheid
die niet schreeuwt,
maar draagt.
Als je jezelf niet meer goed herkent
Soms wordt het duidelijker wanneer er iets verandert.
De kinderen worden zelfstandiger.
Je werk verandert.
Je krijgt ineens meer tijd.
Of juist helemaal geen tijd meer.
Een rol die jarenlang duidelijk was, valt weg.
En dan kan de vraag ineens hard binnenkomen:
Wie ben ik eigenlijk zonder dit?
Dat kan verwarrend zijn.
Maar het hoeft niet te betekenen dat je geen identiteit hebt.
Misschien is er juist ruimte ontstaan om opnieuw te kijken.
Naar wat nog klopt.
En naar wat je al veel langer met je meedraagt omdat het ooit nodig was.
Het lichaam merkt soms eerder iets op dan jij
We kijken bij identiteit niet alleen naar gedachten.
Omdat het lichaam vaak al reageert voordat je begrijpt waarom.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je ergens prima mee bent en ondertussen merken dat je adem stokt.
Of je kunt denken dat je een grens moet aangeven, maar bij het idee alleen al voel je spanning.
Dat betekent niet dat je lichaam altijd de waarheid vertelt.
Een gespannen lijf kan veel oorzaken hebben.
Maar het kan wel een ingang zijn om nieuwsgieriger te worden.
Niet:
“Wat moet ik nu veranderen?”
Maar:
“Wat gebeurt hier eigenlijk met mij?”
Dat kleine verschil kan veel uitmaken.
Dichter bij jezelf komen
Misschien klinkt “jezelf vinden” alsof er ergens een versie van jou ligt te wachten die je nog moet ontdekken.
Zo ervaren wij het niet.
Je hoeft jezelf niet opnieuw uit te vinden.
Je kunt beginnen met minder vaak over jezelf heen stappen.
Een keer niet meteen antwoorden.
Voelen of je werkelijk ja bedoelt.
Niet automatisch oplossen wat van een ander is.
Een keuze maken omdat die voor jou klopt, ook als iemand anders hem niet begrijpt.
Soms is dat alles.
Geen grote verandering.
Wel een ander soort contact met jezelf.
Identiteit blijft bewegen
Je identiteit ligt niet voor de rest van je leven vast.
Je verandert.
Door wat je meemaakt. Door relaties. Door verlies. Door liefde. Door keuzes. Door ouder worden. Door dingen die niet meer werken.
Iets wat vijf jaar geleden belangrijk voor je was, hoeft dat vandaag niet meer te zijn.
Dat betekent niet dat je jezelf bent kwijtgeraakt.
Misschien ben je gewoon veranderd.
De vraag is dan niet:
“Hoe word ik weer wie ik was?”
Maar:
“Wat klopt er nu?”
Identiteit binnen het Holistisch Kompas
Binnen het Holistisch Kompas kijken we naar vijf kernwaarden:
contact met jezelf, anderen en het leven
ruimte om trouw te blijven aan wat van jou is
Identiteit
herkennen wie je bent voorbij oude rollen
voelen wat betekenis geeft aan je keuzes
vertrouwen dat het leven zich ook zonder controle ontvouwt
De vijf waarden beïnvloeden elkaar.
Wanneer je jezelf beter leert kennen, verandert vaak ook hoe je verbinding maakt. Hoe je keuzes maakt. Waar je betekenis aan geeft. En wat je kunt loslaten.
Misschien is dit een betere vraag
Niet:
“Wie ben ik?”
Maar:
“Waar ben ik mezelf onderweg kwijtgeraakt?”
Misschien weet je het meteen.
Misschien helemaal niet.
Misschien denk je aan een bepaalde relatie. Aan je werk. Aan vroeger.
Aan de manier waarop je altijd sterk moest zijn.
Je hoeft er nu niets mee.
Alleen even merken wat er gebeurt wanneer je die vraag leest.
Dat kan al genoeg zijn om iets zichtbaar te maken.
Wil je onderzoeken waar jij nu staat?
Soms weet je dat er iets speelt, maar nog niet precies wat.
Met Waar sta ik? kijk je naar verschillende gebieden van je leven en krijg je zicht op wat er op dit moment speelt.
Niet om jezelf in een hokje te stoppen.
Wel om beter te zien waar je staat en waar je aandacht naartoe mag.
We helpen je graag op weg
Veelgestelde vragen over identiteit
Die vraag ontstaat vaak wanneer iets in je begint te schuiven.
Wanneer rollen niet meer passen.
Wanneer het oude niet meer klopt.
Het antwoord zit niet in denken,
maar in voelen wat er onder alle lagen leeft.
Wanneer voelde jij voor het laatst: dit ben ik?
Verhalen spelen een rol.
Maar daaronder leeft iets wat geen uitleg nodig heeft.
Identiteit is niet wat je zegt dat je bent.
Het is wat je voelt wanneer je niets hoeft te zijn.
Waar merk jij dat je jezelf aanstuurt om te passen?
Omdat verbinding ooit veiligheid betekende.
En veiligheid soms vroeg
dat je jezelf kleiner maakte.
Dat is geen fout.
Het is een oud overlevingsverhaal.
Waar in jouw leven merk je dat je jezelf inslikt?
Ja.
Verandering hoeft niet te betekenen
dat je iemand anders wordt.
Ze kan juist betekenen
dat je dichter bij jezelf komt.
Welke verandering voelt als thuiskomen in plaats van aanpassen?
Vaak voel je het eerder dan dat je het weet.
In je lichaam.
In je adem.
In een subtiel ja of nee.
Identiteit spreekt zacht.
Ze vraagt om luisteren,
niet om sturen.
Waar in je lijf merk jij dat iets niet klopt?