Lichaamsbewustzijn: voelen zonder meteen te verklaren

Wat is lichaamsbewustzijn eigenlijk?

Lichaamsbewustzijn is het vermogen om op te merken hoe je lichaam op een bepaald moment aanvoelt.

De spanning in je kaak. De beweging van je adem. Warmte, vermoeidheid, onrust, ruimte of juist weinig gevoel.

Soms valt iets direct op. Op andere momenten merk je pas achteraf wat er lichamelijk gebeurde.

Niet iedereen neemt die signalen even gemakkelijk waar. En wat je opmerkt, kan veranderen door slaap, stress, aandacht, lichamelijke gezondheid of de situatie waarin je zit.

Lichaamsbewustzijn betekent ook niet dat je voortdurend naar binnen moet kijken.

Je kunt midden in een gesprek zitten en tegelijk merken dat je voeten stevig op de grond staan. Je kunt lachen en voelen dat je buik ontspannen is. Of juist ontdekken dat je al een uur je adem inhoudt tijdens het concentreren.

Het bijzondere is niet dat je iets voelt.

Het bijzondere is dat je het opmerkt, terwijl je er eerder aan voorbijging.

Wat je voelt is echt. Wat het betekent, staat niet altijd vast.

Een knoop in je buik.

Wat zegt die?

Misschien ben je zenuwachtig voor een gesprek. Misschien heb je honger. Misschien raakt iets je meer dan je dacht. Of zijn er verschillende dingen tegelijk aan de hand.

Toch zijn we geneigd snel een betekenis te geven aan wat we voelen.

Mijn lichaam zegt dat ik hier weg moet.

Deze spanning betekent dat ik over mijn grens ga.

Ik voel rust, dus dit zal wel de juiste keuze zijn.

Soms blijken zulke interpretaties te kloppen. Maar niet altijd.

Je lichaam laat zien hoe je iets ervaart. Het vertelt niet automatisch waarom je iets ervaart of wat je vervolgens moet doen.

Daar zit een belangrijk onderscheid.

Je kunt lichamelijk gespannen zijn en toch ergens willen blijven. Bijvoorbeeld omdat een gesprek moeilijk is, maar belangrijk voor je.

Je kunt je ontspannen voelen in iets vertrouwds, terwijl je ergens diep vanbinnen weet dat je een andere keuze wilt maken.

Wie ieder lichamelijk signaal meteen als richtingaanwijzer gebruikt, kan ongemerkt opnieuw gaan zoeken naar zekerheid.

Alleen nu niet meer in gedachten, maar in het lichaam.

Lichaamsbewustzijn vraagt iets anders: kunnen verdragen dat je iets voelt waarvan je de betekenis nog niet kent.

Meer voelen is niet altijd beter

Er wordt veel gesproken over meer in je lichaam komen. Alsof er ergens een diepere laag ligt waar je alleen maar naartoe hoeft te zakken.

Maar naar binnen keren voelt niet voor iedereen prettig.

Sommige mensen merken weinig. Ze voelen vooral hun gedachten, of ontdekken pas laat dat ze moe zijn.

Anderen voelen juist veel. Een hartslag, spanning, tintelingen of veranderingen in hun adem kunnen zoveel aandacht vragen dat het onrustig wordt.

Meer voelen is dan niet vanzelfsprekend behulpzaam.

Misschien merk je dat je rustiger wordt wanneer je naar buiten kijkt, beweegt of luistert naar de geluiden om je heen. Misschien voelt het prettiger om je aandacht bij een gesprek te houden dan bij wat er in je buik gebeurt.

Ook dat is waardevolle informatie.

Je hoeft jezelf niet te dwingen om dieper te voelen. Lichaamsbewustzijn kan groeien terwijl je beweegt, werkt, wandelt of contact hebt met iemand anders.

En soms is het juist passend om minder met je lichamelijke sensaties bezig te zijn.

Binnen het ademwerk en lichaamsbewustzijn kan de adem een ingang zijn om waar te nemen. Maar ook daar geldt: de adem hoeft niet gestuurd te worden en aandacht naar binnen is geen verplichting.

Het gaat niet om hoeveel je kunt voelen. Het gaat ook om hoe je met die ervaring omgaat.

Tussen voelen en handelen ontstaat ruimte

Stel dat iemand je vraagt om ergens bij te helpen.

Je merkt dat je borst zich aanspant. Normaal zou je direct antwoorden. Ja zeggen om het gemakkelijk te houden. Of nee zeggen omdat je die spanning wilt vermijden.

Dit keer merk je de reactie op, zonder meteen te besluiten wat ze betekent.

Misschien ben je moe. Misschien wil je de ander niet teleurstellen. Misschien heb je best ruimte om te helpen, maar niet vandaag.

Je hoeft het antwoord nog niet te hebben.

Je kunt vragen of je er later op terug mag komen.

Dat lijkt een klein verschil, maar er gebeurt iets wezenlijks: je lichamelijke reactie krijgt aandacht zonder dat die onmiddellijk je keuze bepaalt.

Je neemt mee wat je voelt, wat je weet, wat je wilt en wat de situatie van je vraagt.

Soms ontdek je daardoor een behoefte die eerder op de achtergrond bleef. Soms verandert er niets aan je beslissing, maar begrijp je beter waarom iets spanning oproept.

En soms blijft de betekenis onduidelijk.

Ook dan kun je kiezen.

Dat raakt aan verbinding met jezelf: aanwezig kunnen blijven bij je eigen ervaring, terwijl het leven om je heen gewoon doorgaat.

Je hoeft niet alles wat je voelt op te lossen

Misschien merk je morgen dat je kaken weer gespannen zijn.

Je kunt proberen te ontdekken waardoor dat komt. Je kunt kijken of je houding prettig is, of je vermoeid bent of hoeveel drukte je achter de rug hebt.

Maar je hoeft er niet meteen een verhaal van te maken.

Soms is opmerken voldoende voor dat moment.

Niet ieder gevoel vraagt om een beslissing. Niet iedere spanning vertelt iets over je verleden. En niet alles wat je lichamelijk ervaart, hoeft een diepere betekenis te hebben.

Je mag iets voelen zonder het al te begrijpen.

En misschien ontstaat juist daar meer ruimte om werkelijk te luisteren.